Pesten en treiteren Psychisch geweld in het dagelijks leven.     Inhoud:   Voorwoord van Willeke Bezemer   Deel 1 Psychisch geweld in het dagelijks leven   hoofdstuk 1 intimidatie in de privésfeer psychisch geweld tussen levens partners psychisch geweld in het gezin   hoofdstuk 2 intimidatie op het werk waar gaat het om? Wie is het doelwit? Wie valt wie aan? Verhinderen dat een slachtoffer reageert het begin van psychisch geweld het bedrijf dat niet ingrijpt het bedrijf dat manipulatieve methodes aanmoedigt   Deel 2 De perverse relatie   hoofdstuk 3 De perverse verleiding   hoofdstuk 4 Communicatie in de relatie van psychisch geweld de weigering van rechtstreekse communicatie taalvervorming liegen sarcasme, spot, minachting de paradox diskwalificatie verdeel en heers de macht opleggen   hoofdstuk 5 De stadia van psychisch geweld de haat wordt openlijk getoond het geweld komt tot uiting het slachtoffer wordt in het nauw gedreven   hoofdstuk 6 De agressor narcistische perversie narcisme de overstap naar psychisch geweld megalomanie vampirisme afwijzing van verantwoordelijkheid paranoia   hoofdstuk 7 Het slachtoffer Het slachtoffer als object Is het masochisme? Scrupules van het slachtoffer Vitaliteit van het slachtoffer Naïviteit van het slachtoffer   Deel 3 De gevolgen voor het slachtoffer van psychisch geweld en de eerste aanval   hoofdstuk 8 De gevolgen van psychisch geweld Terugtrekking Verwarring Twijfel Stress Angst Isolement   hoofdstuk 9 De consequenties op langere termijn Shock Decompensatie Scheiding Evolutie   hoofdstuk 10 Praktische adviezen voor relatie en gezin Bewustwording Handelen Inschakelen van rechtshulp Preventie   hoofdstuk 11 Praktische raadgevingen voor de werkomgeving   hoofdstuk 12 Professionele hulp Herstel Een psychotherapeut kiezen het kwaad benoemen Eruit komen Zich losmaken van het schuldgevoel Uit het dal omhoog Genezing De diverse vormen van psychotherapie   Nawoord De situatie in Nederland Conclusies op basis van Healey gooien Wet- en regelgeving in Nederland     Voorwoord van Willike Bezemer   Veel meer mensen dan we denken, gaan gebukt onder het schrikbewind dat hun familie uitoefent. Binnen het gezin worden ze gemanipuleerd, bedreigd, gechanteerd, vernederd, ze worden getest of getreiterd. Er is sprake van alledaagse vormen van psychisch geweld in de huiselijke sfeer, dat in sommige gevallen zo extreem is dat we beter kunnen spreken van psychoterreur. Het vindt plaats tussen volwassen partners, maar ook ouders doen hun kinderen psychisch geweld aan. De slachtoffers kunnen vaak geen kant uit zullen. Ze zijn doodmoe en murw, uitgehold als ze zijn door de telkens weer opduikende psychische agressie van hun partner of ouder. De agressoren spelen ondertussen mooi weer naar de buitenwereld ze laten zich zien als betrokken partners of als ouders die alles voor hun kinderen over hebben en tonen naar buiten alleen hun charmante kant. De verwarring die dat oproept bij slachtoffers, dragen bij tot nog grotere onzekerheid. Waardoor ze nog minder moet hebben en al helemaal niet de intentie om het enige te doen dat goed voor hen is: weggaan! Uiteraard geldt dit laatste alleen voor volwassen slachtoffers. Want hoe kan een kind weg aan van zijn ouders? Voor alle slachtoffers geldt echter dat hun leven wordt verzuurd, en vaak lopen zij blijvende psychische schade op.   Psychisch geweld en intimidatie komen ook op het werk voor. Ook daar worden mensen systematisch belachelijk gemaakt en weggehoond, worden ze genegeerd, geïsoleerd of geïntimideerd. En ook hier zien we dat dit soms jaren aanhoudt en dat de slachtoffers ernstig getraumatiseerd kunnen raken.   Deel 1 Psychisch geweld in het dagelijks leven   Hoofdstuk 1 Psychisch geweld tussen levens partners   Psychisch geweld tussen levens partners wordt vaak ontkend. En anders wordt het ofwel gebagatelliseerd, ofwel herleid tot een simpele dominantierelatie. De partner wordt geacht medeplichtig aan of zelfs verantwoordelijk voor deze ongezonde relatie te zijn. Op die manier wordt ontkend hoezeer het slachtoffer klem zit, hoe verlamt hij is en hoe onmogelijk het is geworden om zich nog te verdedigen. Door de ongezonde aard van de relatie te ontkennen, wordt ook ontkend hoe agressief de partners zich gedraagt en hoe ernstig de psychische gevolgen zijn voor het slachtoffer. De agressie is namelijk bijzonder subtiel, er zijn geen tastbare sporen en getuigen neigen ertoe, een onaardige woord te interpreteren als een doodgewoon relatie conflict tussen twee verschillende karakters. Tussen betreft het echter een gewelddadige poging tot morele en zelfs fysieke vernietiging van de ander.   Macht Een narcistische persoon gebruikte factor macht om zijn partner te verlammen, door haar of hem in een positie van onduidelijkheid en onzekerheid te manoeuvreren. Een relatie waarin iemand met pervers narcistische neigingen overhand heeft, is een moordende relatie, waarin de andere systematisch wordt gekleineerd en in het geniep wordt aangevallen Dit proces kan alleen plaatsvinden dankzij een overgrote tolerantie van de partner. De oorsprong van die tolerantie ligt vaak in het feit dat deze partner een troostende rol op zich neemt tegen over het narcisme van de ander, een soort missie waarbij de een zich opoffert voor de ander.   Geweld Wanneer het slachtoffer zich bewust wordt dat hij gemanipuleerd wordt, ontstaat een toestand van vreselijke angst, die niet kan worden geuit omdat er binnen de relatie niet over te praten valt. Naast de woede voelt het slachtoffer in dit stadium ook grote schaamte: schaamte over het onbemind zijn, schaamte over al die vernederingen, schaamte over de eigen passieve houding. Verhaal van Anna en Paul Om zelf geen last te hebben van Anna's verdriet, is Paul Anna als een ding gaan beschouwen. Hij bekijkt hij met een kille blik, zonder enige emotie In deze casus zien we dat Paul niet in staat is de verantwoordelijkheid voor de scheiding op zich te nemen. Hij zorgt ervoor dat Anna het initiatief neemt, dat zij hem weg jaagt zodat zij verantwoordelijk is voor het mislukken van hun huwelijk. Wat er ook gebeurt, alles is haar schuld, zij is de zondebok. Zo kan Paul zijn ego veilig stellen. Anna moet zover komen dat ze accepteert dat Paul haar, wat ze ook doet, altijd zal blijven haten. Ze moet accepteren dat ze niets kan doen om die relatie te veranderen, ze moet haar onmacht accepteren. Als haar zelfbeeld goed genoeg wordt, kan ze voorkomen dat ze door Pauls agressie gaat twijfelen aan zichzelf. Alleen op die manier, door niet meer bang te zijn voor haar agressor, kan ze zich losmaken en kan ze de regressie neutraliseren. Voor Paul lijkt het wel of hij alleen van iemand kan houden door die persoon te haten. Iedereen heeft een destructief doodsverlangen in zich. Een van de manieren om zich van de verwoestende doodsverlangen om toe is het naar buiten te projecteren op een ander. Iemand met perverse narcistische neigingen kan alleen een nieuwe liefdesobject idealiseren en een liefdesrelatie onderhouden door alles wat slecht is te projecteren op de vorige partner, die op die manier de zondebok wordt. Alles wat een obstakel kan vormen voor de nieuwe relatie, is een stoornis die uit de weggeruimd moet worden. Zo kan er dus alleen liefde zijn als ergens anders haat leeft.   Scheiding Tijdens scheidingen wordt de pathologische neiging die tot dan toe onder de oppervlakte verborgen is gebleven, duidelijker zichtbaar. Het verborgen geweld komt los, want de narcis die zijn partner voelt dat zijn prooi en gaat ontsnappen. Wanneer een huwelijk met een racistische persoonlijkheid uiteenvalt, ongeacht wie het initiatief tot de scheiding neemt, is dat bijna altijd een langdurig en gewelddadig proces. Bij een vers narcistische manoeuvre is het doel de ander uit zijn evenwicht te brengen en aan zichzelf en de omgeving te doen twijfelen. Dat doel heiligt alle middelen: Leuven's, steken onder water, verhalen vol onwaarschijnlijke omstandigheden. Alleen een partner die geen enkele twijfel omtrent zichzelf koestert, geen enkele twijfel heeft over de te nemen beslissingen en niet ingaat op dit soort aanvallen, is ongevoelig voor dergelijke druk. Eliane en Pierre Zoals gebruikelijk bij dit soort psychisch geweld kan ook Eliane niet geloven dat iemand haar zonder duidelijke reden zo verschrikkelijk kan haten. Weigering tot rechtstreekse communicatie is het wel prima wapen van mensen met een pervers narcistische inslag. De partner wordt gedwongen, zoals vragen te stellen als antwoorden te geven, moet zich bloot te geven, en dat gaat dan uiteraard fouten die de afgrijselijk aangrijpt aan te tonen wat voor een onbenul het slachtoffer eigenlijk is. Tijden lang heeft Eliane zich afgevraagd in welk opzicht zij verantwoordelijk was voor deze houding van de heer: of het door haar gedrag kwam of door haar karakter. Nu begrijpt ze dat die er niets anders doet dan herhalen wat hij zelf als kind heeft meegemaakt, wat zich bij hen thuis afspeelde. En ook begrijpt ze dat het voor haar moeilijk is om zich los te maken van de troostende rol die haar als kind al was toegewezen. Ze had zich aangetrokken voelt tot het beeld van DR als een Klein, ongelukkig jongetje dat geproost moest worden. En nu is ze ten prooi gevallen aan exact datgene wat haar had aangetrokken.   Psychisch geweld in het gezin Psychisch geweld in het gezin vormt een duivels raderwerk dat moeilijk te beheersen is, want het is een tendens die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Hier hebben we te maken met een vorm van psychologische mishandeling die vaak niet wordt opgemerkt door de omgeving maar die gaandeweg steeds meer ellende aangericht. Soms vindt hij mishandeling plaats onder het mom van opvoeding. Alice Miller heeft het over zwarte pedagogie en vertelt over de negatieve uitwerking van de traditionele opvoeding, waarbij de wil van het kind wordt gebroken om er een volgzaam, gehoorzaam wezen van te maken. Kinderen kunnen niet reageren,want tegenover de kracht en de verpletterende autoriteit van de volwassenen hebben ze niets in te brengen, en die kunnen er zelfs toe leiden dat ze hun eigen geweten kwijtraken. In de universele verklaring van de rechten van het kind voor de volgende zaken beschouwd als zijnde ontoelaatbare behandeling van kinderen:   -verbaal geweld -sadistisch en denigrerend gedrag -affectieve afwijzing -overdreven of buitenproportionele eisen ten opzichte van de leeftijd van het kind -schoolopdrachten en taken die tegenstrijdig of onmogelijk zijn   Indirect geweld Indirect geweld is het vaakst gericht op de partner met het doel hen te vernietigen, maar als dat onmogelijk is, worden de kinderen het doelwit. Het kind wordt agressief bejegend omdat het het kind van die andere is. Ze moeten als getuige optreden in een conflict waarbij ze geen partij zijn en ze krijgen alle agressie over zich heen die bestemd is voor de andere ouder. Ook de gekwetste partner, die geen kans ziet zich uit te spreken tegenover de agressor, stort alle agressie die niet elders kan worden geventileerd, over de kinderen uit. De kinderen worden continu geconfronteerd met kleinerende opmerkingen van de ene ouder jegens de andere, en kunnen niet anders reageren dan door zich af te sluiten. Daarbij verliezen ze alle mogelijkheden kansen op het vormen van een eigen karakter of gedachten van henzelf. Dit destructieve proces is een projectie van haat en destructie. De agressor kan zijn ziekelijke neigingen niet in toom houden. De haat wordt via de verafschuwde ex partner overgedragen op het kind. Dit soort perverse manipulatie bezorgt zowel kinderen als volwassenen ernstige problemen. Hoe kun je normaal denken als de ene ouder zegt dat je zus of zo moet denken en de ander exact het tegenovergestelde beweert? Als deze verwarring niet wordt weggenomen door verstandige woorden van een andere volwassene, kan zo’n situatie het kind of de adolescent brengen tot een fatale zelfvernietigingsdrang. Heel vaak zien we bij volwassenen die als kind het slachtoffer zijn geworden van een manipulerende ouder, net als bij incestslachtoffers, een afwisseling van anorexia en boulimia of andere soorten verslavings gedrag. Toespelingen en perverse, manipulatieve opmerkingen vormen een soort negatieve conditionering, een hersenspoeling. Kinderen klagen niet over de slechte behandeling, maar zijn juist permanent op zoek naar de erkenning van de ouder die het verwerpt, en die er natuurlijk nooit komt. Ze hebben de negatieve zelfbeeld in geinternaliseerd en accepteren dit als hun verdiende loon. Het is bijzonder gemakkelijk om kinderen te manipuleren. Kinderen zoeken namelijk altijd excuses voor diegenen van wie ze houden. Ze hebben een grenzeloos incasseringsvermogen, ze zijn bereid hun ouders anders te vergeven, zelf de schuld op zich te nemen, te begrijpen, er achter zien te komen waarom een van de ouders zo ongelukkig is.   Casus Agathe Agathe voelt zich een wees. Ze heeft twee ouders, maar met geen van beide kan ze iets. Er is geen sterke schouder om tegen te rusten. Ze moet zich voortdurend beschermen tegen de klappen die gaan vallen en ze moet dan ook al haar daden en woorden rechtvaardigen.   Rechtstreeks geweld Rechtstreeks geweld is op te vatten als teken van hun bewuste of onbewuste afwijzing van het kind door een van de ouders. De ouder rechtvaardigt dit gedrag door te zeggen dat hij handelt in het belang van het kind, voor zijn eigen bestwil, maar in werkelijkheid wordt het kind ervaren als een storend element dat kapotgemaakt moet worden, uit eigen lijfsbehoud. Behalve voor het slachtoffer zelf is het voor niemand zichtbaar, maar het is reëel destructief gedrag. Het kind is ongelukkig, maar objectief bezien is er geen reden tot klagen. Als het kind zich al eens beklaagd, dan gebeurt dat door middel van gebaren of in neutrale bewoordingen. De reactie van de omgeving is dan dat het kind niet lekker in zijn vel zit. Toch is in zulke gevallen bij de ouder sprake van een werkelijke drang tot vernietiging. Een kind dat op deze manier wordt behandeld, wordt vaak gezien als een probleemkind. Er wordt gezegd dat het kind lastig is en zijn ouders heel wat ellende veroorzaakt. Alleen al door het feit dat dit kind bestaat, wordt het conflict tussen de ouders aan het licht gebracht en opnieuw geactiveerd. Dit kind wordt het mikpunt, met karakter fouten die streng aangepakt moeten worden om te voorkomen dat het kind ontspoort. Bernard Lampaert geeft een mooi beeld van deze afwijzing, die soms een onschuldig slachtoffer treft: Anti liefde is een vernietiging systeem dat binnen bepaalde gezinnen een kind treft. Dit systeem kan bijna dodelijk worden. Het is niet zomaar een gebrek aan liefde, maar het is de toepassing van een constante vorm van geweld dat het kind niet alleen ondergaat maar ook nog eens internaliseert. Dit kan zo ver gaan dat er sprake is van een dubbele aandrijving, waarbij het slachtoffer uiteindelijk zelf gaat meedoen aan het tegen hem uitgeoefende geweld, door middel van zelf vernietigend gedrag. We zitten in een onmogelijke spiraal: het kind wordt berispt omdat het onhandig doet of zich niet netjes gedraagt, het kind wordt steeds onhandiger en raakt steeds verder van het door de ouder uitgesproken ideaalbeeld af. (Het kind wordt niet onderuit gehaald omdat het onhandig is, maar het wordt onhandig door dat het zijn zelfvertrouwen kwijtraakt) De afwijzende ouder zoekt en vindt rechtvaardiging voor het geweld dat hij in zichzelf bespeurt; maar daarbij beseft hij of zij niet dat dat geweld enkel en alleen wordt veroorzaakt door het feit dat het kind bestaat, niet door het gedrag van het kind. Het uiteindelijke resultaat is een onverdraaglijk, idioot of nukkig kind, zodat de ouder redenen te over heeft om bestraffend op te treden. Onder het mom van opvoeding wordt bij het eigen kind uitgerekend die levensvonk gedoofd die bij de ouder ontbreekt. De wil van het kind wordt gebroken, de kritische instelling wordt weggevaagd en dat gebeurt op een zodanige manier dat de ouder niets verweten kan worden. In al die gevallen voelen de kinderen heel goed aan dat ze niet voldoen aan de verlangens van hun ouders of dat ze ongewenst zijn. Ze zijn de oorzaak van teleurstellingen en schaamte, ze zijn niet goed genoeg voor hun ouders. Dat proberen ze te compenseren, omdat ze het narcisme van hun ouders willen strelen. Vergeefse moeite.   Casus (knip)   Pervers narcisme zorgt voor grote ellende in gezinnen. Het verbreekt de banden en vernielt ongemerkt iedere individualiteit. Mensen met een pervers narcistische inslag weten hun geweld zo goed te maskeren dat ze vaak een heel goed beeld van zichzelf geven. Het diskwalificerende proces kan nog perverser worden door een derde te laten optreden, meestal de andere ouder, die ongeweten zelf ook in de ban van de agressor verkeert.   Casus Arthur (knip)   Aangezien je een kind niet fysiek mag doden, wordt ervoor gezorgd dat het kind psychisch uitgeschakeld wordt. Zo kun je als ouder toch een goed zelfbeeld bewaren, ook als het kind daarbij ieder gevoel van eigenwaarde verliest. " Als er tirannie in huis heerst en de wanhoop zich tot de persoon beperkt, bereikt de dood haar doel: het gevoel van niet zijn. Omdat een kind in onze maatschappij niet fysiek mag worden gedood en om dat er een juridische dekking nodig is (om een goed zelfbeeld te bewaren: het summum van hypocrisie), voor er een psychologische moord op touw gezet: de omgeving gedraagt zich zo dat het kind niets meer is. Hierin vinden we een constante terug: geen sporen, geen bloed, geen lijk. De dode leeft, en alles is zoals het moet zijn. Zelfs als het ouderlijk geweld nog manifesteer wordt, is het onmogelijk om aangifte te doen, er valt immers niets te bewijzen.   Casus Juliette (knip)   Alice Miller toont aan dat kinderen, of slachtoffers van zon wurggreep, het ondergegane geweld na verloop van tijd vergeten (het is voldoende om de wil tot weten weg te nemen), maar dit geweld wel kunnen reproduceren na anderen of naar zichzelf.   Latente incest Naast het geweld waarbij de individualiteit van het kind wordt vernietigd, zijn er ook gezinnen waar in een ongezonde sfeer in het leven wordt geroepen door middel van dubbelzinnige blikken, onnodige aanrakingen, en seksuele toespelingen.   Hoofdstuk 2 Intimidatie op het werk (knip)   Deel 2 De perverse relatie De pervers narcistische relatie kan een basis voor een huwelijk zijn, omdat in die situatie de partners voor elkaar gekozen hebben, maar het is geen basis voor een relatie op het werk.   Hoofdstuk 3   De perverse verleiding Eerst wordt het slachtoffer verleid, vervolgens is er de fase van beïnvloeding en tenslotte, eenmaal volledig in de ban van de agressor, wordt hem ieder stukje geestelijke vrijheid ontnomen. Der verleiding bestaat uit een onweerstaanbare aantrekkingskracht, maar ook, in meer juridische zin, uit corruptie en omkoperij. De verleider verdraait de werkelijkheid en volgt een verborgen agenda, waarbij het slachtoffer op speelse wijze wordt ingepalmd. Hij valt nooit frontaal aan, maar gaat indirect te werk om zo het verlangen van de ander te vangen, die andere die hen bevonden en hem een goed zelfbeeld teruggeeft. Dit proces van verleiding kan plaatsvinden door dat wordt ingespeeld op de beschermende instincten van de ander. Het is een narcistische verleiding, met als enig doel bij het slachtoffer het unieke object van diens fascinatie te vinden: namelijk het beminnelijke beeld dat de verleider van zichzelf heeft. We bevinden ons hier niet in het register van vervreemding, zoals bij een geïdealiseerde verliefdheid waarbij men, om de passie te behouden, weigert de fouten of zwakke kanten van de ander onder ogen te zien, maar in het register van inlijving met als doel de vernietiging van de ander. Elke mogelijkheid tot verdediging wordt hem ontnomen, evenals alle zin voor kritiek, zodat iedere vorm van rebellie wordt uitgesloten. Er is sprake van beïnvloeding op het relationele vlak: door intellectuele of morele dominantie of door het overwicht of de invloed van de ene persoon op een ander. Het slachtoffer zit vast in een spinnenweb, weerloos beschikbaar, psychologisch aan banden gelegd, verlamd, en is zich niet bewust dat er een overtreding begaan wordt. Aangezien de verlangens van de ander worden geneutraliseerd en diens eigen persoonlijkheid wordt weggevaagd, heeft deze beïnvloeding een onmiskenbare destructieve component. Langzaam maar zeker ziet het slachtoffer zijn weerstand en zijn mogelijkheden tot verzet afkalven. Zonder te kunnen reageren, letterlijk verstomd, wordt het slachtoffer de medeplichtige van degene die hem onderdrukt. Dit houdt zeer beslist geen instemming in: het slachtoffer wordt als object beschouwd, mag geen eigen gedachten meer hebben, moet denken als de agressor. Binnen de perverse strategie hoeft de ander niet meteen vernietigd te worden, maar moet hij langzaam onderworpen en beschikbaar gehouden worden. Het is belangrijk, de macht te behouden en de ander onder controle te hebben. De narcist is degene die het spel leidt. Het slachtoffer is voorwerp dat zijn plaats moet weten: een bruikbaar object, geen interactief subject.   Aanvankelijk gehoorzamen ze, om een partner te plezieren of om hem te troosten, want hij komt ongelukkig over. Later zullen ze gehoorzamen, omdat ze bang zijn. In het begin, zeker als het om kinderen gaat, wordt de onderwerping geaccepteerd als een noodzakelijke voorwaarde voor erkenning. Die onderwerping is altijd nog beter dan in de steek gelaten te worden. Hier is sprake van chantage: " Als ik volgzamer ben, zal hij er eindelijk kunnen waarderen of van me houden. " Dit wordt een eindeloze zoektocht, want de ander kan niet gelukkig gemaakt worden. Integendeel, het feit dat het slachtoffer blijft zoeken naar liefde en erkenning maakt de haat en het sadisme in de perverse narcist wakker.   Meestal is het de beïnvloeding niet zichtbaar voor externe waarnemers. Zelfs voor onmiskenbare bewijzen lijken buitenstaanders is wel blind te zijn. Denigrerende opmerkingen komen niet als zodanig over op mensen die de context niet kennen en de toespelingen niet begrijpen.    wordt vervolgd